Hıdırellez; Anadolu, Balkanlar, Orta Asya ve Ortadoğu’da kutlanan mevsimlik bayramlardan birisi olarak her yıl coşkuyla kutlanıyor. Dünyada zor durumda ve darda kalanların yardımcısı olduğuna inanılan Hızır ve denizlerin hâkimiyeti altında olduğuna inanılan İlyas’ın yeryüzünde buluştuğu gün olarak tanımlanır. Hıdırellez ritüelleri ise ülkemizde de birçok kesim tarafından uygulanmaktadır.

Hıdırellez’de yapılan ritüeller inanışa ve bölgesel farklılıklara göre değişiklik gösterebilir. Dilek, gül ağacı, ateşten atlama, para, su, un tuz şeker ritüeli gibi farklı birçok gelenek söz konusu…

Hıdırellez ritüeline dair geleneksel olarak aktarılan tüm uygulamaları sizler için derledik. Ek olarak 2024’te Hıdırellez ne zaman? Hangi gün? gibi soruların tamamını yanıtladık. İşte Hıdırellez bayramı hakkında kısa bilgiler…

Hidirellez Rituelleri

Hıdırellez Ne Zaman? 2024 Bilgileri

Hıdırellez, doğu toplumlarında mevsimlik bayram olarak kutlanan, çeşitli ritüellerle kutlamaların yapıldığı bir gündür. Hıdırellez ne zaman sorusu ise birçok kişi tarafından merak ediliyor olabilir. Hıdırellez Bayramı, Miladi takvime göre 5 – 6 Mayıs tarihleri arasında kutlanmaktadır. Rumi takvim kullanan toplumlarda ise 23 Nisan tarihi Hıdırellez günü olarak belirlenmiştir.

Hıdırellez ritüelleri, Hızır ve İlyas’ın yeryüzünde buluşmasını kutlamak amacıyla çeşitli yöntemlerle gerçekleştirilmektedir. Bu ritüeller herhangi bir eylemi usulüne uygun olarak gerçekleştirmek üzerinedir. Örneğin 5 Mayıs’ı 6 Mayıs’a bağlayan gece, birçok toplumda ateşten atlama ritüeli uygulanmaktadır. Hıdırellez hangi gün sorusunu yanıtladığımıza göre bu ritüelleri detaylı olarak aktaralım…

Hıdırellez'de Yapılan Ritüeller

Hıdırellez gelenekleri, toplumlararası farklılıkların olduğu, dilek dileme, ateşten atlama vb. birçok eylemi içeren ritüelleri barındırmaktadır. Hıdırellez hikayesine göre bu günde iki büyük peygamber olan Hızır ve İlyas’ın buluşması kutlanmaktadır.

Bu bayramı kutlayan toplumlar, Hızır Peygamber’in bengi su içerek ölümsüz olmasına ve İlyas Peygamber’in de çok yüksek bir mevkide Tanrı’ya hizmet etmek amacıyla cennete yükseltildiğine inanmaktadır.

Bu nedenle yeryüzünde gerçekleşen bu buluşmanın çeşitli ritüellerle insanlar üzerinde etkileri olacağına inanılmaktadır. Hıdırellez ritüelleri de bu amaçla her yıl inanan toplumlar arasında gerçekleştirilmektedir. 5 Mayıs ritüelleri olarak özetlenebilecek bu uygulamalar, Anadolu, Orta Asya, Balkanlar ve Ortadoğu toplumlarında farklılıklar içerebiliyor. İşte ayrıntılar…

Hıdırellez Ritüelleri Nelerdir? Nasıl Yapılır?

Hıdırellez para ritüeli gibi pek çok ritüelin gerçekleştirildiği bir bayramdır. 5 Mayıs’ı 6 Mayıs’a bağlayan gece kutlanan bu gün, çeşitli geleneklerle süslü görüntülerin yaşanmasını sağlar.

Peki, Hıdırellez ritüelleri nelerdir? Nasıl yapılır? İşte yanıtı:

  • Hıdırellez Dilek Ritüeli
  • Hıdırellez Un Tuz Şeker Ritüeli
  • Hıdırellez Gül Ağacı Ritüeli
  • Hıdırellez Ateşten Atlama Ritüeli
  • Kuzu Kesme Ritüeli
  • Yoğurt Mayalama Ritüeli
  • Hıdırellez Evlilik Ritüeli

Şimdi Hıdırellez’de yapılacak ritüelleri kısaca tanıtalım…

Hidirellez Rituelleri 4

1- Hıdırellez Dilek Ritüeli

Hıdırellez ritüelleri arasında en eski gelenek olarak dilek ritüelini sayabiliriz. Hıdırellez’in en önemli gelenekleri arasında bulunan dilek dileme, bu güne inanan tüm toplumlarda görülmektedir. İnanışa göre bu gece yapılacak dualar ve dilenecek dilekler, Hızır ve İlyas Peygamberler tarafından duyulur. Sonucunda da gerçekleşir. Bu nedenle insanlar dileklerini yazar ya da sesli şekilde söyleyerek Hıdrellez ateşi çevresinde dönerler.

Hidirellez Rituelleri 5

2- Hıdırellez Un Tuz Şeker Ritüeli

Hıdırellez gelenekleri arasında bazı toplumlar için bereket amacıyla un tuz şeker ritüeli yapılmaktadır. Hıdırellez un tuz şeker ritüeli, eve bereket sağlamak maksadıyla çeşitli yöntemlerle yapılır. Bu ritüelin gerçekleştirilmesi ise bir tepsiye küçük kaplar içerisinde un, tuz, şeker, pirinç, haşlanmış yumurta koymak gibi bazı unsurları içermektedir. İnanışa göre temel besinlerle yapılan bu ritüel, evin bereketini artıracaktır.

Hıdırellez ritüelleri nasıl yapılır sorusunu da un tuz şeker ritüeli için kısaca yanıtladık. Diğer bir gelenek ile devam edelim…

Hidirellez Rituelleri 6

3- Hıdırellez Gül Ağacı Ritüeli

Hıdırellez ritüelleri gül ağacı geleneğiyle birçok toplumda gerçekleştirilmektedir. Hıdırellez gecesinin en bilinen geleneği olan gül ağacı, dilek dileme ritüeli ile bağlantılıdır. Bu gece yazılı bir şekilde oluşturulacak dileğin gül ağacı altına bırakılmasıyla gerçekleştirilir.

Hemen ertesi gün bu kağıt alınır ve su içerisine atılır. Kağıt suya karışıp giderse dileğin gerçek olacağına işarettir. Dilek kağıdı istenen şey ile ilgili de hazırlanabilir. Örneğin ev sahibi olmak isteyenler ev maketi, araç sahibi olmak isteyenler araba maketi, zengin olmak isteyenler gümüş para, bebek sahibi olmak isteyenler oyuncak bebek figürleri konabilir.

Hidirellez Rituelleri 7

4- Hıdırellez Ateşten Atlama Ritüeli

Hıdırellez gününün en bilinen geleneklerinden birisi olan ateş yakmak ve ateşten atlama ritüeli, yine inanışa sahip toplumlarca çokça uygulanır. Hıdırellez ritüelleri arasında en bilinen gelenek olarak tanımlanabilir. Ateş yakmak ve atlamak, kötülüklerin kovulması ve şansın gelmesi inancıyla yapılmaktadır.

Hıdırellez ritüelleri nasıl yapılır sorusunu ateşten atlama ritüeli için soruyorsanız açıklayalım: Bir meydan, park ve buna benzer bir yerde Hıdırellez ateşi yakılır. İnsanlar etrafında toplanır ve dans ederler. Şarkıların da söylendiği bu esnada ateşin üzerinden atlanır.

Hidirellez Rituelleri 8

5- Kuzu Kesme Ritüeli

Hızır geleneğinin uygulandığı ve yaşatıldığı birçok yerde kuzu kesme ritüeli bulunur. Hızır hakkı amacıyla yapılan bu ritüelin yapılma amacı ise bahar mevsiminin taze kuzusunu yemenin canlılık ve sağlık getireceğine inanılmasıdır. Hızır ritüelleri arasında bulunan kuzu kesme geleneği, Diyarbakır’da ayrıca Ciğaret adında bir törenle tamamlanır.

Hidirellez Rituelleri 9

6- Yoğurt Mayalama Ritüeli

Hıdırellez ritüeli olarak tanımlanabilecek bir başka uygulama ise bazı kesimlerde gerçekleştirilen yoğurt mayalama ritüelidir. Özellikle Trabzon’un bazı yerlerinde Hıdırellez ritüelleri arasında bu geceye özel olarak mayasız yoğurt yapılmaktadır. Yoğurdun içine bir tahta kaşık konarak mayalanması sağlanır. Elde edilen maya ile 1 yıl boyunca yoğurt yapılmaya devam edilir.

7- Hıdırellez Evlilik Ritüeli (Baht Açma)

Hıdırellez ritüelleri arasında baht açma, evlilik ritüelleri de sayılabilmektedir. Yaygın olarak kullanılan bu gelenek, kısmet ve talih açtırmak isteyen kişiler tarafından uygulanır. Kızlardan küpe, yüzük vb. eşyaların toplanarak çömleğe atılması istenir. Çömleğin üzerine su eklenir ve sonrasında ağzı kapatılır.

Kapalı çömlek ise bir gün boyunca gül ağacı altında bekletilir. Ertesi gün çömlek alınır ve maniler eşliğinde eşyalar çıkarılır. Türkiye’nin çeşitli illerinde farklı isimlerle uygulanan bu ritüel, Hıdırellez gelenekleri arasında gösterilebilir.

Hıdırellez Ritüelleri Günah Mı?

Hıdırellez geleneklerine şahitlik eden birçok kişi bunun İslam’daki yerini merak etmektedir. Bu doğrultuda Hıdırellez İslam’da var mı? Dinimizdeki yeri nedir? benzeri pek çok soru sorulmaktadır. Bu noktada Hıdırellez ritüelleri günah mı sorusunu yanıtlamanın önemi büyüktür.

Öncelikle Hıdırellez kutlamaları ve ritüellerinin bir gelenek olduğunun ve din ile bir alakasının olmadığının bilinmesi gerekir. Bu noktada kültürel bir gelenek olması nedeniyle İslam Peygamberlerine adanacak dileklerin herhangi bir günahı dinen yoktur. Ancak batıl olan uygulamaları reddeden İslam dini, bu gecenin çeşitli hurafelerle doldurulmasına ve yanlış uygulamalara karşıdır.

Bu nedenle Hıdırellez ritüelleri arasında gösterilen kır çiçeklerinin kaynatılıp suyunun içilmesinin şifa vereceği, bütün sulara nur ineceği varsayılarak o gece suya atlamanın şifa vereceği ve bağışıklık sağlayacağı, evdeki içecek ve yiyeceklerin ağzının açık bırakılması, gül ağacı dibine dileklerin yazılı bir şekilde bırakılması gibi uygulamaların dinde bir yeri bulunmamaktadır. Halk geleneği olarak sürdürülebilmektedir.

Hidirellez Rituelleri 3

Hıdırellez Ritüelleri Saat Kaçta Yapılır?

Hıdırellez gelenekleri arasında bulunan dilek dileme ritüeli için çoğunlukla saat araştırması yapılır. Bu nedenle Hıdırellez ritüelleri saat kaçta yapılır şeklinde pek çok soru sorulabiliyor. Hıdırellez dilekleri için belirli bir saat bulunmamakla birlikte uygulama genellikle 5 Mayıs akşamında dileklerin dilenmesi ve gül ağacının altına bırakılması, 6 Mayıs sabahı erkenden bu dileklerin toplanması üzerinedir.

Hıdırellez Nedir? Neden Kutlanır?

Hıdırellez nedir sorusunu da kısaca yanıtlayalım. Hıdırellez Bayramı; Anadolu, Orta Asya, Balkanlar ve Ortadoğu’da kutlanan bir mevsimlik bayramdır. Hıdırellez inanışına göre 5 Mayıs’ı 6 Mayıs’a bağlayan gece Hızır ve İlyas Peygamber’in yeryüzünde buluştuğuna ve bu tarihlerde yapılacak kutlama ve ritüellerin insanları pozitif olarak etkileyeceğine inanılır.

Dünyanın en eski geleneklerinden birisi olan Hıdırellez, günümüzde de birçok toplumda kutlanmaktadır. Hıdırellez neden kutlanır sorusunun yanıtı ise “bu günde Hızır ve İlyas Peygamber’in insanlara yardım edeceğine inanılması” şeklinde olacaktır.

Hıdırellez Bayramı Hakkında Kısa Bilgiler

Hıdırellez ritüelleri hakkında güncel gelenekleri sizlere tanıttık. Şimdi Hıdırellez hakkında kısa bilgiler verelim. İşte bu gün hakkındaki bazı önemli bilgiler:

  • Hıristiyanlar tarafından Aziz George günü olarak kutlanır. Doğanın ve baharın uyanmasının ilk günü kabul edilmiştir.
  • UNESCO’nun Somut Olmayan Kültürel Miraslar Listesine 2017 yılı itibariyle Hıdırellez Bayramı da eklenmiştir.
  • Hıdırellez’i tek bir kültür için değerlendirmek zordur. Ancak kökeninin Anadolu, Orta Asya ve Ortadoğu coğrafyalarında olduğu düşünülmektedir.
  • Hıdırellez Bayramı, Rumi takvime göre 23 Nisan, Miladi takvime göre 5 – 6 Mayıs tarihlerinde kutlanır.

Sıkça Sorulan Sorular

Hıdırellez ritüelleri ile ilgili sıkça sorulan sorular ve yanıtları şöyle:

Mersin’e büyük müjde… 26 bin metre yol yenilenecek! Mersin’e büyük müjde… 26 bin metre yol yenilenecek!

1- Hıdırellez gecesi ne yapmak gerekir?

İslam inanışına sahip olan toplumlar, Hıdırellez duası ile bu günü değerlendirirler. Aynı zamanda halk geleneği olarak bu bayramı kutlayan toplumlar; ateşten atlama, dilek dileme, gül ağacı gibi ritüellerle bu geceyi geçirirler.

2- Hıdırellez dileği nasıl dilenir?

Hıdırellez; yenilenmeyi, umudu ve baharın gelişini simgeleyen bir bayramdır. Bu gecede uyumadan önce bir dilek (niyet) belirleyin. Niyet belirlerken dileğinizi net bir şekilde belirtin. Dilek dileme esnasında tüm içtenlikle isteyin. Etki göstermesi bakımından gökyüzüne bakarak dilek dileyebilirsiniz. Mum yakmak gibi alternatif yöntemlerle de dilek dilenebilmektedir

Muhabir: Nihat Toklu